Sakarya İl Sağlık Müdürlüğü
Sağlık Bakanlığı
Sakarya İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

İlkyardım

Güncelleme Tarihi: 18/07/2017

A)  İLK YARDIM NEDİR?
Herhangi bir kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun daha kötüye gitmesini önlemek amacıyla, ilaçsız olarak yapılan uygulamalarailkyardımdenir.
İLK YARDIM UYGULAMASINDA KESİNLİKLE İLAÇ KULLANILMAZ.
 
B)İLK YARDIMIN AMAÇLARI
         1-Durumun kötüleşmesini önlemek için aktif olarak müdahale etmek,
         2-Yasam desteği sağlamak,
         3- Yaralının etkin tedavisini başlatmak,
         4-Zararı en aza indirmek
         5-Yasam kaybını önlemektir. İlkyardım tıbbi bakimin bir alternatifi değildir.
 
 C)İLK YARDIMCININ ÖZELLİKLERİ
 
        1-İnsan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmak,
        2- Önce kendi can güvenliğini korumak,
        3- Sakin, kendine güvenli ve pratik olmak,
        4- Eldeki olanakları değerlendirebilmek,
        5- Olayı anında ve doğru olarak haber vermek (112’yi aramak),
        6- Çevredeki kişileri organize edebilmek ve onlardan yararlanabilmek,
        7- İyi bir iletişim becerisine sahip olmak.

İLK YARDIMIN TEMEL İLKELERİ
EMİN BİR YER ARAYIN:
Amaç kendimizin ve hasta veya yaralının biran önce tehlikeli bölgeden uzaklaştırılmasıdır. İlk yardıma başlayabileceğimiz güvenli bir yere taşınır. Taşıma yapılırken sakin davranılmalı, mümkünse sağlam tarafından tutularak taşınmalıdır.
SORULARINIZA YANIT VERİYOR MU?
Sorulan sorulara yanıt veriyorsa hastayı yan yatırın. Hava yolu, solunum, nabzını gözlemleyin, kanama var mı kontrol edin
Yanıt vermiyorsa:
 İLK YARDIM UYGULAYIN.   

A. HAVA YOLUNU AÇIN (AIRWAY):
 - Ağızdaki tıkanıklığı temizleyin, açın.
 - Hastayı sırt üstü yatırın.
 - Hava yolunu açmak için alını geriye, çeneyi öne çekin.
 - Çeneyi destekleyin.
 - Profesyonel yardım çağırın.
B. SOLUNUM (BREATHING):
   - Hasta soluyorsa uygun pozisyonda yatırın.
   - Hasta solumuyorsa ağızdan ağza iki yavaş ve tam soluk verin. Verdiğiniz soluk rahatça gidiyorsa hastanın solunumunun dönüp dönmediğini kontrol edin.
   -  Solunum geriye dönmediyse suni solunuma devam edin
C. DOLAŞIM (CIRCULATION):
-  Nabzı kontrol edin. Nabzı atıyorsa solunum desteğine devam edin; kendiliğinden solunum başlarsa uygun pozisyonda yatırın.
- Nabız atmıyorsa yetkili bir kurstan kalp masajı eğitimi almış iseniz kalp masajı yapın. Tek kişi iseniz 15 kalp masajı/2 soluk; İki kişi iseniz, 5 kalp masajı/1 soluk olmak üzere profesyonel yardım gelinceye kadar masaja devam edin.
- Her 1 dakikada bir kalp atımının dönüp dönmediğini kontrol edin.

Not:Kalp masajı canlı insanlarda kesinlikle uygulanamaz
 
 
 
D) BAYILMALARDA UYGULANACAK İLKYARDIM KURALLARI
1.Elbiseleri boyundan, göğüsten ve karından gevşetilir.
2.Hastanın beynine kan gitmesini sağlamak için düz bir yerde sırtüstü yatırılarak, ayakları30 cmyukarı kaldırılır. Kesinlikle başının altına yastık konmaz
3.Solunum yolu açıklığı kontrol edilir ve korunur.
4.Kusma varsa başı yana çevrilir.
5.Hastanın zorlanmaksızın kendine gelmesi beklenir. 
 

E)) GÖĞÜS YARALANMALARINDA İLKYARDIM
1.Yaralı, yarı oturur duruma getirilir
2.Havanın akciğerler dolmasına engel olmak için açık olan yara yerine temiz bir bez kapatıp basınç yapmadan sarılır
3.Kazazedenin ısı kaybı önlenir.

F) KARIN YARALANMALARINDA İLKYARDIM
1.Hastaya ağızdan yiyecek içecek verilmez.
2.Yaralı başı hafif yüksek, dizlerinin altına rulo edilmiş bir battaniye konularak sırt üstü yatırılır
3.Herhangi bir organ dışarı çıkmış ise asla el sürülmez. Geniş bir gaz bezi varsa serum fizyolojik ile ıslatılarak basınç yapmadan organların üzerine örtülür.
4.Yaralı zaman geçirmeden sevk edilir.

G) EGZOS ZEHİRMELERİNDE İLKYARDIM

1.Hasta derhal temiz havaya çıkarılır.
2.Şuuru tam kapalı olmayanlar temiz havada derin solunum yaptırılır.
3.Şuuru kapalı veya solunum yapmakta güçlük çeken hastalara suni solunum tatbik edilir.
4.Beden ısısının düşmesini engellemek için üstü örtülür.
5.Hasta en seri şekilde sağlık merkezine gönderilir.

H) SİNDİRİM YOLU İLE OLAN ZEHİRMELERİNDE İLKYARDIM

1.Zehrin sulanması ve emilimin yavaşlaması için hastalara; süt, yumurta akı, nişasta solüsyonlu su içirilir
2.Kusmasına yardım edilir.
3.Asitle olan zehirlenmelerde, hasta hiçbir zaman kusmaya zorlanmaz. Su ve süt yumurta akı karıştırılarak içirilir.
4.Alkali ile olan zehirlenmelerde:1/4 oranında sirke ile hazırlanmış 500ml. Su veya limon suyu içirilir.

I) KANAMALARDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?
1- Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırılır,
2- Kanama durmazsa ikinci bir bez koyarak basıncı arttırılır
3-Kanayan uzuv(kol, bacak vs.)kalp seviyesinden yukarıda tutulur.
4-Kanama durmazsa kanayan yerin5 cmyukarı kısmına bandaj uygulanır. 5-Şok pozisyonu verilir(hasta sırt üstü yatırılır ,ayaklar30 cmyukarı kaldırılır.
6-Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde hasta/yaralının üstü örtülür,

İ) BURUN KANAMASINDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?

1.Burnu kanayan kişinin başı hafifçe öne eğilir.
2.Hasta burun üzerine basınç yapar
3.Bu sırada ağızdan soluk alıp verir ve asla sümkürmez.
BURUN KANAMASINDA HASTANIN BAŞI GERİYE DOĞRU KALDIRILMAZ.


J) ELEKTİRİK ÇARPMALARINDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?

1.Önce ilk yardımcı kendi güvenliğini sağlar.
2.Elektrik akımının yaralı ile teması kesilir. Bu yapılmadan önce yaralıya dokunulmaz
3.Kuru tahta parçası ve lastik gibi elektrik geçirmeyen maddelerle hasta çekilerek veya kablo itilerek akımdan kurtarılır.
4.Solunum durmuşsa yapay solunuma, kalp durmuşsa kalp mesajına başlanır.
5.Yanık varsa soğuk su ile yıkanır.

K) KIRIKLARDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?

1.Hasta sarsılmaz ve hareket ettirilmez.
2.Kanama varsa durdurulur.
3.Hasta taşınmadan önce kırık bölgesi hareketsiz hale getirilir.(Bunun için tahta gibi sert cisimler kullanılabilir.)
4.Açık kırık varsa(kırık uçları görülüyorsa)kırık kemik parçalarına kesinlikle dokunulmaz ve bunlar yerleştirilmeye çalışılmaz. Yara üzerine temiz bir gazlı bez kapatılır.

L) YANIKLARDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?

1.Soğuk musluk suyu ile ağrı azaltılır.
2.Hastanın takıları çıkartılır.(Daha sonra oluşabilecek şişler nedeniyle çıkarmak zorlaşabilir.)
3.Oluşan kabarcıklar patlatılmaz.
4.Yanan kısımların üzeri temiz gazlı bezle kapatılır hiçbir şey sürülmez.
5.Hastanın bilinci yerinde ise bol su içirilir.
YANIK YÜZEYİNE DİŞ MACUNU, SALÇA, YOĞURT GİBİ MADDELER KESİNLİKLE SÜRÜLMEMELİDİR.

M) YARALANMALARDA İLK YARDIM NASIL YAPILIR?
1.Kanama varsa kontrol edilir.
2.Yaranın kirlenmesi önlenir.
3.Varsa kopan parça korunur.(Islak bir gazlı beze sarılıp bir naylon torbaya konulur,bu torbada içi buz dolu başka bir torbaya konulur.)